En deze keer verlieten ze Engeland echt. Na vier albums hoefde Supergrass niemand meer iets te bewijzen. De band kon ophouden zijn eigen jeugd na te jagen en een ander tempo zoeken. Op Road to Rouen verandert juist dat tempo het sterkst. Het gaat niet alleen om langzamere liedjes en rustigere arrangementen. Voor het eerst begint de band stilte evenzeer te vertrouwen als het refrein.
Frankrijk, of iets verder weg van het eigen beeld
Het album werd gemaakt in Frankrijk, vlak bij Rouen, buiten het dagelijkse ritme van de Britse muziekindustrie. De plek alleen al verwijderde de band van de druk van Londen. De titel verwees speels naar Road to Ruin van de Ramones. De muziek onder die naam maakte echter veel minder vaak grapjes.
De verandering kwam niet uitsluitend voort uit behoefte aan experiment. Gaz Coombes, zang en gitaar, en toetsenist Rob Coombes hadden hun moeder verloren. Drummer Danny Goffey kreeg ondertussen te maken met de onaangename belangstelling van de Britse tabloids. De vroegere lichtheid kon niet in precies dezelfde vorm terugkeren.
Je hoeft die verhalen niet te kennen voordat je naar het album luistert. Hun gewicht duikt toch wel in de muziek op. Supergrass klinkt niet plotseling als een totaal andere band. Eerder als dezelfde mensen die de wereld op een later moment bekijken.
St. Petersburg en muziek die ophoudt zich te haasten
St. Petersburg laat de omvang van de verandering het best horen. Piano, strijkers en een rustigere zang vechten niet om voorrang. Elk element krijgt meer ruimte dan voorheen. De melodie hoeft niet meteen naar een groot refrein te leiden. Ze mag een tijdje eenvoudig bestaan en betekenis verzamelen.
Dat is een enorme verandering voor een band die met beweging werd geassocieerd. Op de eerste platen betekende stilte meestal het ogenblik voor de volgende versnelling. Hier wordt stilte deel van het nummer zelf. Tussen de akkoorden verschijnt lucht die ze vroeger vrijwel nooit nodig hadden.
Tales of Endurance (Parts 4, 5 & 6) bouwt de spanning geduldiger op. Wanneer de muziek uiteindelijk gewicht krijgt, klinkt ze niet vertrouwd. Het is geen poging om de energie van Richard III of Lenny na te maken. Supergrass ontdekt een zwaarte die door verwachting wordt opgebouwd en niet door snelheid.
Roxy gaat nog verder de psychedelische ruimte in. Het nummer maakt zich nauwelijks zorgen om radiolengte. Het ontwikkelt zijn eigen landschap en laat dat rustig ademen. Low C is lichter, maar ook eleganter. Het oude popinstinct werkt nog steeds; het heeft alleen de behoefte om te pronken verloren.
De riff is niet langer het hele landschap
Zelfs het titelnummer toont een andere logica van de band. Supergrass kan nog altijd een stevige gitaarriff schrijven. Deze keer hoeft die riff echter niet alles te leiden. Hij is één onderdeel van een groter beeld.
Landschap is waarschijnlijk het beste woord voor deze plaat. Eerdere albums leken vaak op reeksen uitstekend geschreven liedjes. Elk nummer had zijn eigen karakter, energie en idee. Road to Rouen werkt meer als een afgesloten ruimte. De liedjes blijven afzonderlijk, maar beginnen dezelfde lucht te ademen.
Daardoor klinken de rustigere momenten niet als pauzes. We wachten niet meer alleen op de volgende single. Het album vraagt iets meer geduld van de luisteraar. Daarvoor geeft het iets wat zeldzaam is in het latere werk van een band: je weet niet altijd welke kant het op zal gaan.
Ik weet niet zeker of dit de beste Supergrass is. In It for the Money heeft meer geweldige liedjes. I Should Coco bezit een energie die later onmogelijk opnieuw kon worden gemaakt. Road to Rouen wint echter door zijn eigen onvoorspelbaarheid. Na tien jaar kon de band zichzelf nog steeds verrassen.
Volwassenheid zonder de plicht om ernstig te zijn
Luisteraars konden die rust destijds heel verschillend uitleggen. Voor sommigen betekende ze volwassenheid, voor anderen het verlies van de oude impuls. Beide reacties lijken mij volkomen begrijpelijk. Wie ooit verliefd werd op Caught by the Fuzz, kon het lawaai missen.
Mij interesseert iets heel anders meer. Supergrass hield eindelijk op zich als zijn eigen herinnering te gedragen. De band probeerde niet langer te klinken als de jongens uit 1995. Hij hoefde zich evenmin voor zijn leeftijd te verontschuldigen.
Juist daardoor wordt Road to Rouen zo goed oud. Het is geen album dat grote artistieke volwassenheid afkondigt. Zulke verklaringen verouderen meestal verschrikkelijk. Hier vindt de verandering vooral in het geluid plaats. De muzikanten laten meer ruimte voor harmonie, textuur en sfeer.
Fin sluit het album zonder behoefte aan een grote triomf. Het nummer zet geen spectaculair punt onder het hele verhaal. Het laat de muziek langzaam verdwijnen en houdt iets onuitgesproken. Bij het vroegere Supergrass zou zo'n gebaar bijna onmogelijk hebben geleken.
Na jaren rennen ontdekte de band iets heel eenvoudigs. Energie betekent niet altijd snelheid en luidheid. Soms verschijnt ze juist wanneer muzikanten ophouden zich te haasten. Frankrijk veranderde Supergrass niet volledig, want zoiets had de band niet nodig. Het liet hem alleen even ophouden de Supergrass uit andermans herinneringen te zijn.
Reacties
0