Een primitieve grap
De beste grap van Mac DeMarco is dat hij er jarenlang uitzag, sprak en zich gedroeg alsof alles een grap was. De uitgerekte trui, scheve glimlach, sigaret aan zijn lip, podiumgekte, absurde filmpjes en een gevoel voor humor dat ergens tussen de schoolgang en een nacht met je domste vrienden was blijven steken, leken bedoeld om de aandacht af te leiden van de man die later alleen in zijn flat ging zitten, de bandrecorder aanzette en liedjes opnam die zo teer waren dat drie minuten volstonden om het hele narrenkostuum op de grond te laten vallen. Het publiek lachte met hem, de media bouwden het beeld van een permanent geamuseerde luiaard en ondertussen schreef hij melodieën over eenzaamheid, gehechtheid, angst voor verlies en die bijzondere verbazing wanneer iemand langer naast ons blijft dan we zelf hadden durven verwachten. DeMarco verdiende zijn reputatie voor kinderachtige grappen en podiumchaos, maar herinnerde interviewers er vaak aan dat achter de karikatuur een gewoon mens zat, in staat tot eerlijkheid, ernst en emotionele aandacht. Het probleem is dat de wereld dol is op narren totdat ze de waarheid beginnen te vertellen.
Een woonkamer in plaats van een studio
My Kind of Woman verscheen op 2, in oktober 2012 uitgebracht door Captured Tracks, maar de plaat ontstond niet in een steriele studio vol dure apparatuur. Ze kwam uit een kleine flat in Montreal waar DeMarco alle instrumenten zelf speelde en de muziek produceerde met een achtsporenbandrecorder, enkele microfoons, versterkers in de woonkamer en wat er maar voorhanden was. Een maand lang sloot hij de wereld bijna volledig buiten en bouwde hij liedjes vanuit schaarste, niet luxe. Dat gebrek aan mogelijkheden werd een van de belangrijkste ingrediënten van zijn geluid. De gitaar op My Kind of Woman glanst niet helder; ze golft zacht als een spiegelbeeld in het raam van een oude bus. De bas is droog en mist een zware onderkant, de drums marcheren niet maar wiegen met een spoor van onzekerheid, en de stem klinkt tegelijk dichtbij en veraf, alsof ze naast de luisteraar is opgenomen maar vanuit een andere kamer werd verstuurd. DeMarco vertelde dat hij goedkope Casio-keyboards gebruikte en zelfs een gitaar door een sampler stuurde omdat hij geen groot klankpalet had. Daarom klinkt 2 niet als een demonstratie van productiekracht, maar als een verzameling dingen die in een flat werden gevonden, op tafel gelegd en in een kleine privébioscoop veranderd.
Een lied gebouwd uit niets
De tekst van My Kind of Woman is bijna provocerend eenvoudig. Hij probeert niet met vakmanschap te imponeren, stapelt geen metaforen, doet niet alsof hij literatuur is en trekt geen net jasje aan voor de liefdesverklaring. Een man vertelt een vrouw dat ze hem gek maakt, dat hij voor haar ogen een beetje uit elkaar valt, dat hij niet begrijpt waarom ze er nog is, en keert vervolgens terug naar één zin met de koppigheid van iemand die zojuist de eenvoudigste waarheid van zijn leven ontdekte. Zonder muziek kon dat klinken als een grove grap op een servet, ergens tussen een dronken compliment en een onbeholpen bekentenis. DeMarco bezit echter de zeldzame gave om het banale zijn banaliteit te ontnemen. Hij rekt de melodie, laat de gitaar licht ontstemmen, opent zachte kieren tussen akkoorden en zingt zonder een spoor van vocaal vertoon, totdat de simpelste woorden klinken alsof ze na een lange stilte werden uitgesproken. Pitchfork noemde het nummer onverwacht direct, dromerig en mild en beschreef 2 als het moment waarop zijn eerdere spel met ironie plaatsmaakte voor helderdere, persoonlijkere liedjes. De grap verdwijnt niet. Ze krijgt een nieuwe taak: gevoelens niet langer bespotten, maar beschermen tegen te veel plechtigheid.
Een stem die niet duwt
Het mooiste aan My Kind of Woman is dat de zang nooit de controle over de luisteraar probeert over te nemen. DeMarco zingt niet als iemand die zeker is van het antwoord, maar als iemand die verrast wordt door zijn eigen gehechtheid, een beetje moe, een beetje geamuseerd en een beetje beschaamd dat hij zojuist te veel heeft gezegd. De melodie daalt zonder theatraal gebaar, komt terug en herhaalt zich tot ze steeds meer op wiegen lijkt. Onder die kalmte zit spanning, want de verteller vraagt niet alleen naar nabijheid. Hij vraagt ook waarom iemand bij hem wil blijven wanneer hij zelf niet altijd bij zichzelf kan blijven. Hier ontmoet de lolbroek de kwetsbare man en verandert de primitiefste grap in de menselijkste vraag die je iemand kunt stellen: wat zie jij eigenlijk in mij, wanneer ik zelf soms bijna niets zie?
De vrouw is geen monument
DeMarco beschrijft geen ideale vrouw, maakt geen inventaris van haar schoonheid en verandert haar niet in een prijs voor de held of romantische decoratie naast de gitaar. Hij vraagt haar haar wereld te tonen. Die kleine wending verandert het perspectief van het hele lied, want liefde betekent niet langer iemand bezitten, maar nieuwsgierig zijn naar diens innerlijke leven. Daarom kan My Kind of Woman veel rijper klinken dan de eenvoud doet vermoeden. De verteller beweert niet dat hij de vrouw volkomen kent. Hij geeft toe dat hij meer wil leren, een plek wil binnengaan die hij nog niet begrijpt en haar ritme, licht, stilte en alle kleine dingen die voor de rest van de wereld verborgen blijven wil ontdekken. Tederheid komt hier niet met een boeket grote verklaringen. Ze gaat naast je zitten, raakt je schouder aan en vraagt of ze nog even mag blijven.
De video als nieuwe afleidingsmanoeuvre
In de door Alex Lill geregisseerde video zet DeMarco opnieuw een pruik op, verkleedt zich, kijkt overdreven in de camera en speelt zo met zijn eigen beeld dat de kijker niet kan bepalen of hij een bekentenis, een parodie daarop of de grap van een man ziet die bang is dat iemand hem te serieus neemt. Het visuele spel vernietigt het lied niet; het onthult het mechanisme, want deze tederheid had vanaf het begin een lichte vermomming nodig. Mac DeMarco was nooit de artiest die een kaars aansteekt en officieel het begin van intimiteit aankondigt. Hij zet eerder een pruik op, trekt een dom gezicht, struikelt over zijn schoenen en smokkelt dan, wanneer iedereen druk bezig is met lachen, één zin binnen die sterk genoeg is om één bepaalde persoon te laten blijven.
Een opdracht zonder naam
Je kunt My Kind of Woman horen als een onschuldig liefdeslied, als schoolvoorbeeld van thuis opgenomen indie uit het begin van de jaren 2010, of je richten op het kenmerkende chorus-effect van de gitaar, de droge bas, het eenvoudige ritme en een melodie die ruim drie minuten geen onnodige beweging maakt. Je kunt er ook iets persoonlijkers in horen zonder dat hardop te hoeven zeggen. Soms verschijnt er iemand bij wie eenvoud geen armoede meer is, stilte niet meteen moet worden gevuld en de eenvoudigste zin plotseling voldoende blijkt. Je blijft grappen, verbergt je achter zelfspot en doet alsof er niets belangrijks gebeurt, maar de muziek weet het al en herhaalt die ene melodie met een koppigheid die redelijkerwijs niet uit te leggen valt.
De beste grap van Mac DeMarco is dus niet dat hij tederheid achter gekkigheid verborg. Het is dat de tederheid vanaf het begin zichtbaar was en iedereen naar zijn domme gezicht keek.
Reacties
0