Na I Should Coco kwam Supergrass in een tamelijk ongemakkelijke positie terecht. De band had succes, naamsbekendheid en een publiek dat er zeker van was dat het hem al kende. De muzikanten zelf wilden kennelijk niet hun eigen plaatje worden. Alright had de band alles gegeven, maar begon ook de verwachtingen te bepalen. De wereld zag jeugd, fietsen, glimlachen en drie minuten lichtheid. Supergrass wilde steeds duidelijker iets minder voor de hand liggends laten horen.
Wanneer succes in de weg begint te zitten
In It for the Money uit 1997 geeft het krachtigste antwoord. De band keerde terug naar Sawmills en werkte met producer John Cornfield. De studio diende niet langer alleen om de energie van de optredens vast te houden. Deze keer werd hij een volwaardig instrument om spanning op te bouwen. De liedjes werden zwaarder en de ruimte merkbaar groter. De energie van het debuut kreeg iets wat ze eerder nauwelijks nodig had: weerstand, en die deed de hele band bijzonder goed.
Richard III komt binnen met een riff zonder de jeugdige lichtheid van het debuut. De gitaar is zwaarder, de drums beslister en de zang prikkelbaarder. Gaz Coombes, zang en gitaar, klinkt niet langer onschuldig. Hij kan een melodie nog altijd rechtstreeks naar het refrein leiden. Hij hoeft alleen niet meer te doen alsof alles geweldig is.
Sun Hits the Sky laat een nog interessantere verandering horen. Het blijft een onmiddellijk, aanstekelijk en zeer melodieus nummer. Onder de oppervlakte gebeurt echter veel meer dan voorheen. Het ritme jaagt het lied vooruit, terwijl het arrangement voortdurend nieuwe deuren opent. Supergrass begint te begrijpen dat een hit een doolhof kan bevatten.
Late in the Day laat de melancholie van Coombes daarentegen met volle stem spreken. Op het debuut doken zulke kleuren bijna toevallig op. Hier houdt verdriet op een toevoeging aan de energie te zijn. Het wordt een van de basiskleuren van de hele muziek.
Waarschijnlijk vond Supergrass toen zijn beste evenwicht. De band was nog steeds snel, maar hoefde niet voortdurend te rennen. Hij was nog steeds aanstekelijk, maar leunde niet langer alleen op charme. In It for the Money klinkt als volwassen worden zonder je reflexen kwijt te raken.
Supergrass. Wanneer de mogelijkheden te breed worden
Twee jaar later verscheen het album dat simpelweg Supergrass heette. De hoes met röntgenhoofden suggereerde een soort doorlichting van de band. Binnenin werd de muziek kleurrijker en minder eenduidig. De groep kon inmiddels bijna alles, en dat had gevolgen.
Moving toont de volwassenheid beter dan de meeste singles. Het rustige begin opent zich plotseling naar de vertrouwde vaart. Twee verschillende gezichten van de band passen hier zonder botsing bij elkaar. Juist dan klinkt Supergrass het natuurlijkst en tegelijk het meest zelfbewust.
Pumping on Your Stereo maakt bijna de tegenovergestelde beweging. Het nummer viert rock-'n-roll-eenvoud met een brede grijns. Het is een beetje dom en weet heel goed wat het doet. De melodie rechtvaardigt al die beheerste gekkigheid onmiddellijk.
Het probleem verschijnt tussen de sterkste momenten van de plaat. Supergrass kan inmiddels bijna alles en probeert daarom te veel. Er komen rijkere harmonieën, vreemdere gitaren en extra toetsen. De teksten worden zwaarder en de arrangementen steeds uitgebreider. Technisch valt er weinig op aan te merken. Emotioneel voelt het album soms minder geconcentreerd dan zijn voorganger.
Dat is een interessante fase voor iedere band met veel talent. Beperkingen houden op te hinderen en beginnen daardoor steeds minder te helpen. Supergrass was precies op die plek beland. De band kon bijna overal afslaan en koos daarom niet altijd de beste richting.
Life on Other Planets. Terug in beweging
Life on Other Planets uit 2002 verandert het perspectief. Rob Coombes, jarenlang medewerker op toetsen en de broer van Gaz, werd een volwaardig bandlid. De productie kwam in handen van Tony Hoffer, die de muziek hielp haar directheid terug te vinden. Supergrass verkort opnieuw de afstand tussen een idee en het refrein.
Ook is een sterkere fascinatie voor rock uit de jaren zeventig hoorbaar. Het gaat echter niet om een museale reconstructie van oude platen. De band beleeft simpelweg weer plezier aan beweging. De muziek krijgt haar lichtheid terug, maar niet haar onschuld.
Grace behoort tot de natuurlijkste latere singles van de groep. De melodie heeft geen complicaties nodig om meteen te werken. Rush Hour Soul start de ritmische aandrijving van Danny Goffey opnieuw. Brecon Beacons laat meer vreemdheid en psychedelische onrust binnen. Run herinnert eraan dat de melancholie nergens naartoe is gegaan.
Ik weet alleen niet zeker of het album de vroegere frisheid terugvindt. Na zoveel jaren samen was dat waarschijnlijk onmogelijk. Beheersing van de eigen taal neemt de plaats van frisheid in. Soms helpt ze, omdat de band precies weet wat werkt. Soms staat ze in de weg, omdat reflex ontdekking begint te vervangen.
Supergrass kon inmiddels een liedje schrijven dat uitsluitend als Supergrass klonk. Dat betekende niet altijd dat het ook opgenomen moest worden.
Vier albums en het einde van de verplichting
Deze drie albums vormen een veel interessanter verhaal dan alleen de chronologie. In It for the Money toont een band die werkelijk volwassen wordt. Supergrass toont een band die bedwelmd is door zijn eigen mogelijkheden. Life on Other Planets probeert eenvoud en beweging terug te krijgen.
Het belangrijkst is echter wat ze niet meer doen. Ze proberen niet opnieuw de jongens uit de video van Alright te worden. Hun eigen mythe uit 1995 interesseert hen steeds minder. Juist daarom blijft het tweede album hier het beslissende punt.
Op In It for the Money hield Supergrass op met glimlachen. Daardoor werd het geen sombere rockband. De groep begon alleen te begrijpen dat lichtheid een tegengesteld gewicht nodig heeft. Zonder dat wordt zelfs het beste refrein snel reclame voor zichzelf.
Na vier albums hoefde de band niets meer aan Britpop te bewijzen. Het was niet de band van één single of de herinnering aan één goede zomer. Hij had een eigen taal, ook al worstelde hij daar soms mee. De volgende stap kon dus iets veel riskanters zijn.
Ze konden ophouden hun eigen jeugd na te jagen.
Daarvoor hoefden ze alleen Engeland te verlaten.
Reacties
0