Voor hij aan sterven toekwam, slaagde hij erin verschillende levens te leiden, elk instabieler, ontwrichter en ongemakkelijker voor iedereen in zijn buurt, maar vooral voor hemzelf. Vandaag is het vijfendertig jaar geleden dat Serge Gainsbourg stierf.
Hij was geen man die op het juiste moment kon stoppen en tegen zichzelf zeggen: genoeg, dit is de grens, verder ga ik niet.
Hij behandelde de grens als een uitnodiging.
Zijn nachtelijke Parijs is geen ansichtkaart. Het is een plek waar altijd iets uit het lood schuift: rook, alcohol, uitputting, gesprekken die net iets te lang en net iets te eerlijk doorgaan, een gezicht dat met elk jaar minder doet alsof alles onder controle is. Dit is geen pose of imago, maar een toestand die uiteindelijk onmogelijk nog te spelen valt.
En dat is precies wat we horen.
Aan de ene kant staat Je t'aime... moi non plus. Het flirt niet met erotiek, maar legt die zonder bedekking of aarzeling op tafel, op een manier die toen onaanvaardbaar was en nu nog altijd ongemak kan veroorzaken, op voorwaarde dat iemand echt luistert en niet alleen beweert een klassieker te kennen.
Aan de andere kant staat Histoire de Melody Nelson, zo precies gearrangeerd dat het verdacht aandoet, alsof alle chaos met controle is doorregen, controle die slechts tot op zekere hoogte werkt en dan samen met hem uiteen begint te vallen.
Hij was geen tegenstelling. Hij was het geheel.
Een man die iets moois kan schrijven en iets kan doen waardoor je wilt wegkijken, is niet simpelweg "controversieel". Hij is echt op een manier die noch zijn publiek, noch hemzelf troost biedt. Hij maakte zelfs een reggaeversie van het Franse volkslied.
Daarom was hij toen een schandaal.
Vandaag zou hij meteen een probleem worden dat verwijderd moest worden. De hedendaagse cultuur heeft weinig geduld met mensen die niet in het kader passen en weigeren het zelfs te proberen. Alles moet beschreven, verdedigd en veilig zijn, het liefst zo ingepakt dat niemand zich al te ongemakkelijk voelt.
Gainsbourg vernietigt dat mechanisme in enkele seconden.
Hij kan niet worden gecorrigeerd, herschreven in de taal van de huidige regels of gladgestreken zonder dat wat ertoe doet te doden. De enige optie zou tegenwoordig een poging zijn om hem het zwijgen op te leggen.
Toch keert hij terug.
Niet omdat jubilea zijn naam doen herleven, maar omdat de muziek geen berekening of nerveus hedendaags imagomanagement bevat. Er is een mens die soms te ver gaat, te veel zegt en iets achterlaat waarmee niemand goed weet wat te doen.
Dat is wat overblijft.
Je hoort het toevallig laat op de avond, nadat alles is begonnen te vertragen. Plotseling wordt de kamer stiller, niet omdat de wereld is stilgevallen, maar omdat er iets met ongewone precisie speelt, zonder filters, bescherming of de lagen die we elke ochtend aantrekken.
Bij hem was het altijd één stap te ver.
Precies daarom luisteren mensen nog altijd.
Reacties
0