In 2022 veranderde alles, en die zin bevat geen gram overdrijving. Dit was geen moeilijke periode of moment van twijfel, maar iets wat het leven aan stukken sloeg en eiste dat het opnieuw in elkaar werd gezet, zonder enige garantie dat het ooit nog zou werken zoals vroeger. Het zette ook de mensen om mij heen op een andere plek. Sommigen verdwenen, anderen kwamen dichterbij dan ooit, en plotseling werd duidelijk dat nabijheid en afstand maar weinig te maken hadden met waar iemand daarvoor had gestaan.
Ik wil hier niet het verhaal van het ongeluk zelf vertellen. Dat heb ik al gedaan, en iedereen die het wilde lezen, kon dat doen. Dit gaat niet over de botsing, maar over wat er overblijft wanneer alles stil is geworden en je alleen met jezelf zit in een werkelijkheid waarvoor je nooit hebt gekozen.
In die werkelijkheid blijft de muziek.
Voor het ongeluk bouwde ik er geen filosofie omheen. Ik dwong mezelf niet tot analyses en deed niet alsof elk nummer een grootse gebeurtenis was. Ik luisterde gewoon. Je voelde iets of niet, soms meer, soms minder. Sommige dingen kwamen dieper binnen, andere vlogen voorbij. Dat was genoeg.
Wat er later gebeurde, was niet dat ik ineens anders begon te luisteren. Eén specifiek lied bleef gewoon terugkomen, keer op keer, koppig en zonder toestemming te vragen.
Na het ongeluk keerde ik heel vaak terug naar Jak dobrze, że Cię mam van Kortez, een titel die "Wat fijn dat ik jou heb" betekent. Ik kende het al van vroeger, toen het leven nog heel was, maar pas later werd het meer dan een goed geschreven lied. Het was geen keuze meer, maar een behoefte.
Dat was het eenvoudigst te zien aan één gebaar dat ik vaker herhaalde dan ik graag wil toegeven. Ik drukte op repeat en bleef nog een keer op dezelfde plek, en daarna nog eens, alsof die paar minuten iets bevatten wat nergens anders te vinden was.
Ik herinner me dat ik daar na alles lag, niet in staat om veel dingen te doen die ooit vanzelfsprekend waren, terwijl het lied opnieuw speelde. Tijdens die paar minuten besefte ik dat ik niets hoefde te regelen, uit te leggen of te bewijzen. Vreemd genoeg was dat genoeg.
De hardste klap kwam later, toen ik mijn Staś en Anielka zag en begreep hoe weinig het had gescheeld of ik, of een van hen, was er simpelweg niet meer geweest. De grens tussen wat er nu is en wat helemaal had kunnen verdwijnen, was zo dun geweest. Het lied was niet langer alleen een bron van tijdelijke rust. Het kreeg een heel concrete betekenis die niet meer beluisterd en daarna vergeten kon worden.
Er zijn momenten waarop je naar je eigen kinderen kijkt en geen grootse woorden of conclusies hebt, alleen het simpele besef dat je er bent en dat dit allerminst vanzelfsprekend was. Dan keer je terug naar hetzelfde lied, omdat alleen dat kan dragen wat je zelf niet in zinnen weet te vatten.
Ik herinner me ook een heel ander moment, toen ik probeerde terug te keren naar het "normale leven", iets nieuws op te zetten, te kijken wat er speelde en weer diezelfde persoon te worden die in muziek leeft en de scene kent. Binnen een paar minuten merkte ik dat alles langs me heen ging en niet meer werkte zoals vroeger. Ik keerde terug naar dat ene nummer, omdat daar tenminste nog iets op zijn plek stond.
Pas toen begreep ik dat het niet om smaak of keuze ging.
Het ging om behoefte.
Repeat was niet langer een gemak of een gewoonte. Het betekende stilstaan op een plek die draaglijk bleef wanneer de rest van de dag te zwaar kon worden. Van buitenaf ziet dat er misschien banaal uit. Vanbinnen werkt het anders. Soms heb je echt één ding nodig dat niet verandert nadat al het andere allang is veranderd.
Met het ongeluk kwam nog iets mee waar ik nooit eerder bij had stilgestaan: de manier waarop het lichaam op geluid reageert. Muziek blijkt niet alleen iets te zijn wat je hoort. Je voelt haar lichamelijk, soms te sterk, soms te zwaar, soms met zoveel kracht dat je haar moet uitzetten omdat je het niet kunt dragen.
Op andere momenten doet één lied meer dan wat ook. Het geeft je iets wat onmogelijk te benoemen is, al weet je precies dat je het nodig had.
Muziek repareert natuurlijk niets, en ik ga niet doen alsof dat wel zo is. Ze draait de tijd niet terug, herstelt geen relaties en brengt niet terug wat is afgenomen. Maar ze kan naast je blijven zonder je te vermoeien, eisen te stellen of vragen te stellen waarop je toch geen antwoord hebt.
Ik zou nu niet zeggen dat ik beter luister. Dat zou gewoon een leugen zijn. Ik luister met een ander gewicht in mij. Daardoor blijven sommige dingen langer hangen, terwijl andere volledig ophouden te bestaan.
Misschien bleef juist daarom dat ene lied zo lang bij me. Op een bepaald moment was het niet langer alleen een lied, maar werd het iets wat er was toen ik het nodig had, zonder interpretatie en zonder die hele uitgebreide bovenbouw die we zo gemakkelijk optuigen wanneer alles goed gaat.
Wanneer het niet goed gaat, blijven de eenvoudigste dingen over. Soms zijn die genoeg.
Reacties
0