Vier minuten voor het nieuws
De gitaar komt als eerste binnen. Ze klopt niet, kijkt niet rond en vraagt niet of ze haar natte jas in de gang mag achterlaten. Met een korte, nerveuze beweging duwt ze zich door de deur, haalt de familiefoto's van de muur en installeert zich midden in de kamer. Bernard Butler begint Animal Nitrate niet met een riff die een gewoon gitaarnummer belooft. Het lijkt eerder op de glimlach van iemand die je niet moet vertrouwen, zelfs wanneer hij je zojuist de mooiste avond van je leven heeft aangeboden.
Enkele seconden later arriveert Brett Anderson met de hele wereld van het vroege Suede: sociale huurflats, goedkope chemicaliën, verlangen dat in de verkeerde handen is beland, geweld dat achter een dunne muur wordt ondergaan en een jeugd die een begin had moeten zijn maar steeds meer op een afgesloten kamer lijkt. Toch beweegt de melodie met de gratie van een hit. Het refrein grijpt onmiddellijk, het lichaam vindt instinctief de hartslag en Andersons stem tilt de woorden hoog boven hun betekenis uit. Dat is de eerste list van het nummer. Het maakt de luisteraar niet bang. Het laat zich aardig vinden. Het biedt genoeg schoonheid om in huis te worden verwelkomd en toont pas daarna zijn klauwen.
Anderson zei later dat hij een poplied wilde maken dat wortelde in het geweld, de seks, de uitsluiting en de frustratie die hij kende uit zijn jeugd in een sociale huurwoning. Het idee beviel hem dat mensen een onschuldige melodie zouden neuriën terwijl daaronder iets scherps en onaangenaams leefde. Dit was geen slimme metafoor die drie decennia later werd toegevoegd om een oude single meer diepte te geven. Het hele nummer werkt als smokkelwaar. Butlers gitaar glanst, het ritme jaagt het bloed op, het refrein gooit de ramen open en de woorden laten modder en bloed over het tapijt achter voordat iemand het merkt.
Een flat zonder nooduitgang
In de wereld van Animal Nitrate komt geweld niet van buitenaf. Het heeft niet het gezicht van een vreemdeling in een donker steegje. Het is huiselijk, terugkerend en bijna administratief. Het keert terug naar dezelfde flat, neemt dezelfde kamer in en weet waar de meubels staan. De hoofdpersoon zit niet gevangen in één dramatische gebeurtenis, maar in een systeem dat alledaags is geworden. Het lichaam wordt gereduceerd tot een voorwerp dat door iemand die sterker is wordt gebruikt, terwijl verdoving geen uitweg opent. Ze dempt alleen het geluid van de deur die dichtvalt.
Anderson schrijft geen sociaal verslag en zet de luisteraar niet voor een schema dat het Britse klassensysteem uitlegt. Hij toont een paar voorwerpen: een woning van de staat, een chemische geur, de beweging van een ander lichaam, een vermoeidheid die deze nacht niet meer van de volgende onderscheidt. Dat is genoeg. Armoede betekent hier meer dan geldgebrek. Het is een gebrek aan ruimte, mogelijkheden, taal en elke versie van de toekomst die niet op een verlenging van het heden lijkt. Iemand kan van iets mooiers dromen, maar de droom kent het adres niet dat hem daarheen zou kunnen brengen.
Wat overblijft is glamour die uit resten is samengesteld: een open overhemd, een overdreven gebaar, de flat van een ander, een chemisch middel dat de lichaamstemperatuur even verandert. In een conventioneel poplied leidt verlangen naar intimiteit. Bij Suede leidt het naar een andere vorm van afhankelijkheid. Seks kan niemand van geweld redden, omdat het geweld de seks al heeft gekoloniseerd. Verdoving laat het personage niet ontsnappen, maar verzacht alleen even de contouren. Zelfs het refrein, waar bevrijding zou moeten komen, draait nogmaals als hetzelfde slot. Het nummer presenteert de jeugd niet als onbeperkte mogelijkheid. Het toont een jeugd die door mensen, plekken en middelen wordt opgebruikt voordat ze een eigen leven heeft kunnen verzinnen.
Suede verstoort de uitzending
Op 16 februari 1993 speelde Suede Animal Nitrate tijdens de Brit Awards in Alexandra Palace. De single was nog niet uitgebracht. Zes dagen later lag hij in de winkels, nadat ongeveer negen miljoen Britse huishoudens het optreden hadden gezien. Het nummer bereikte vervolgens de zevende plaats en werd de grootste hit van het debuutalbum van de band.
In de elegante zaal zaten bestuurders uit de muziekindustrie, artiesten en mensen die hadden geleerd gepast te reageren op optredens tussen de prijzen door. Anderson kwam op in een open overhemd, met haar over zijn gezicht, en bewoog alsof elke geaccepteerde betekenis van gender, klasse en goede manieren eerst moest worden verbogen voordat die aan een camera kon worden getoond. Hij leek niet op de nieuwste vertegenwoordiger van de Britse rock, klaar om een symbolisch stokje van de oudere generatie over te nemen. Hij zag eruit als iemand die een zijingang had gevonden, zonder uitnodiging naar binnen was geglipt en nu van plan was uit te zoeken waar de mensen aan de tafels het bangst voor waren.
Het schandaal hing niet af van één gebaar. Het hele beeld was het schandaal. Een lied over geweld, narcotische gevoelloosheid en seksuele dominantie werd opgevoerd in het op televisie uitgezonden centrum van de Britse amusementsindustrie, en miljoenen mensen kregen het tussen de normale rituelen van een prijsuitreiking door voorgeschoteld. Radio 1 raakte pas in de betekenis geïnteresseerd nadat het de top tien had gehaald. Het nummer kwam door de keuring omdat de keurmeesters eerst de melodie hoorden.
De videoclip liet dezelfde wereld zien zonder de beschermende laag van de radio. Androgyne lichamen en seksuele spanning verzetten zich tegen een eenvoudige verdeling in mannelijk en vrouwelijk. ITV weigerde de clip overdag uit te zenden omdat twee mannen elkaar omhelsden en kusten. Televisie kon geweld verdragen dat in een pakkend lied was gevouwen, maar tederheid tussen mannen was voor de lunch blijkbaar te gevaarlijk. De beschaving heeft haar grenzen nodig, zelfs wanneer ze die trekt met de logica van een dronken uitsmijter.
Het dier blijft in huis
Animal Nitrate is niet de subtielste compositie van Suede of Andersons meest verfijnde tekst. Het heeft niet de romantische breedte van The Wild Ones, de architectuur van Still Life of de afgrond van asfalt in Dog Man Star. Het is iets primitievers: het ogenblik waarop elk element van Suede in een single wordt samengeperst, seksuele dubbelzinnigheid, klassenwoede, verdoving, geweld, stedelijke glamour en een melodie die brutaal genoeg is om dat alles op de radio te krijgen.
Butlers gitaar illustreert de tekst niet. Ze is het tweede roofdier. Ze scheurt aan de melodie, houdt haar tegen, laat haar enkele seconden elegant lijken en zet haar tanden er opnieuw in. Anderson zingt niet als een waarnemer die een ruige buurt bezocht en met een interessant verhaal terugkwam. Zijn stem kent de geur van de flat, weet welke traptreden kraken, waar het behang loslaat en hoeveel moeite het kost om een uitzonderlijke versie van jezelf uit te vinden in een omgeving die is ontworpen om gehoorzame, gewone mensen te produceren.
Daarom is de glamour van Suede nooit luxe. Het is een weigering. Als het leven iemand probeert terug te brengen tot een flatnummer, een arbeidscategorie en het bedrag dat tot het einde van de week overblijft, kan hij antwoorden met een heupbeweging, een stem die boven haar verstandige register wordt verheven en een kapsel dat voor geen enkele fatsoenlijke baan geschikt is. Het lost het probleem niet op. Het geeft het probleem een mooiere tegenstander.
Wanneer Animal Nitrate eindigt, lijkt de woonkamer aanvankelijk onveranderd. De stoelen staan nog op hun plaats, de televisie werkt nog, de buren zijn niet het trappenhuis op gekomen. Het dier vernielt de kamer niet. Het gaat rustig tussen het gezin zitten. Vanaf dat moment weet iedereen dat het er is.
Reacties
0